Çmimet e larta të karburanteve vazhdojnë të rëndojnë buxhetet e familjeve shqiptare, edhe pse krizat ndërkombëtare vijnë e shkojnë. Zhvillimet e fundit në Ngushticën e Hormuzit treguan edhe një herë se tregu global i energjisë mbetet i ndjeshëm ndaj tensioneve gjeopolitike, por në Shqipëri problemi duket se shkon përtej luhatjeve të tregjeve ndërkombëtare.
Gjatë muajve të fundit, çmimet e naftës dhe benzinës janë rritur ndjeshëm në Europë, si pasojë e pasigurive në furnizimin global. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se në Shqipëri ndikimi i tregut ndërkombëtar është vetëm një pjesë e problemit. Mbi gjysma e çmimit që qytetarët paguajnë në pompë përbëhet nga taksa dhe tatime, duke e renditur vendin ndër më të shtrenjtët në rajon për karburantet.
Sipas të dhënave të publikuara së fundmi, rreth 52 për qind e çmimit final të një litri naftë përbëhet nga barrë fiskale. Akciza, taksa e qarkullimit, taksa e karbonit dhe TVSH-ja përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të kostos që rëndon mbi konsumatorin shqiptar. Kjo bën që edhe kur çmimet ndërkombëtare ulen, efekti në tregun vendas të jetë shumë më i kufizuar.
Pasoja është e dukshme. Shqipëria vijon të ketë një nga çmimet më të larta të naftës në Europë, ndërkohë që të ardhurat mesatare të qytetarëve mbeten ndër më të ulëtat. Në disa raste, diferenca e çmimit me vendet fqinje arrin dhjetëra lekë për litër, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si funksionon tregu i karburanteve dhe politikat fiskale që aplikohen.
Nga ana tjetër, karburantet përbëjnë një burim të rëndësishëm të ardhurash për buxhetin e shtetit. Vetëm gjatë vitit 2025, miliarda lekë u arkëtuan nga taksat mbi naftën dhe benzinën, duke e bërë këtë sektor një nga kontribuuesit kryesorë në financat publike. Kjo krijon një debat të vazhdueshëm mes nevojës për të mbështetur buxhetin dhe kërkesave të qytetarëve për çmime më të përballueshme.
Ndërkohë, operatorët e tregut kanë ngritur shqetësime edhe për formulën e përcaktimit të çmimeve, duke argumentuar se kostot reale nuk reflektohen plotësisht. Nëse pretendimet e tyre merren parasysh dhe metodologjia ndryshohet, ekspertët paralajmërojnë se çmimet mund të përballen me rritje të tjera në të ardhmen.
Në një ekonomi ku transporti rrugor mbetet dominues dhe ku pothuajse çdo produkt ndikohet nga kostoja e transportit, çmimi i naftës nuk prek vetëm drejtuesit e automjeteve. Ai reflektohet në çmimet e ushqimeve, shërbimeve dhe produkteve të përditshme, duke ushqyer presionin mbi koston e jetesës.
Për këtë arsye, edhe pse kriza e Hormuzit mund të zbutet në muajt në vijim, sfida e karburanteve të shtrenjta në Shqipëri mbetet e hapur. Dhe për sa kohë pesha e taksave vazhdon të zërë më shumë se gjysmën e çmimit të një litri naftë, debati mbi barrën fiskale dhe ndikimin e saj tek qytetarët pritet të vazhdojë.
